Parels uit de Historische Collectie

18-10-2019

foto genomen vanaf de Vlet, een van de vrachtboten van Forteiland Pampus, met daarop twee witte grote pantsergranaten die bestemd zijn voor het forteiland, op de achtergrond de haven van Muiden en er staat ook een vrijwilliger van Pampus op de foto

Pampus beschikt sinds 27 september 2011 over twee echte pantsergranaten van 24 cm doorsnede, 86 cm hoog en ze wegen 210 kilo. Een ligt er in de oostelijke koepel en de andere bevindt zich in de belevingsroute ‘Het Verhaal van Pampus’. Maar hoe zit het nou met die pantsergranaten? Zijn ze ooit vanaf Pampus afgeschoten? Waarom zijn ze zo wit? Zijn ze gevonden in Almere Poort, zoals toen in de krant stond? Pampus archivaris Sjoert Brevé ging op onderzoek uit.

Een teleurstelling voor Pampus…

In 2010 wordt er zo’n pantsergranaat in het nieuwe deel van Almere, Almere Poort, gevonden. De machinist, die hem heeft opgegraven weet dan dat hij er de EOD, de Explosieven Opruimings Dienst erbij moet halen. Hij doet dat en de EOD vernietigt het gevaarte… en dan blijkt dat hij leeg is.

Een hele teleurstelling voor Pampus, want vrijwilligers en medewerkers hadden hem graag aan de bezoekers willen laten zien. Ze hebben toch al zo weinig munitie van Pampus. Het is zeer waarschijnlijk dat deze pantsergranaat ooit – bij wijze van oefening – van Pampus is afgeschoten. Wat zonde!

Er zijn natuurlijk meer pantserforten die met 24 cm geschut schoten…

Door de vondst in Almere komt Pampus wel in contact met de EOD en dat pakt leuk uit. In het magazijn van de EOD in Culemborg blijken nog meer 24 cm-granaten te liggen. Daarvan mag Pampus er twee hebben. Dat doen ze niet zomaar en is dus heel bijzonder, volgens Peter Claesen (Pampusgids en oud-marinier). Waar deze granaten vandaan komen is niet bekend. Volgens Peter waarschijnlijk uit Amsterdam, want daar wordt volop gebouwd en daar waren in de buurt ook twee forten die deze granaten afschoten. Er zijn natuurlijk meer pantserforten die met 24 cm geschut schoten… Ook de werken bij het IJ, Diemerdam en Durgerdam hebben korte tijd 24 cm geschut gehad met een kortere loop, maar de granaten bleven hetzelfde.

 

pantsergranaten voor Forteiland Pampus met twee mannen die een pallet sjouwen waarop twee grote, witte pantsergranaten liggen. Op de achtergrond zie je het Muiderslot liggen.

Dat het om pantsergranaten gaat uit Almere Poort, zoals de krant hierboven schreef, klopt dus niet. Wel kunnen ze ooit van Pampus zijn afgeschoten. Alleen zullen we dat nooit zeker weten.

Tot slot… wit en ongevaarlijk?

De witte kleur is er veel later op gezet. Waarschijnlijk hebben deze granaten toch ergens als decoratie gestaan en heeft het niets met gemorst kruit te maken. De projectielen zijn ook ongevaarlijk. Het zijn pantsergranaten, daar zat in die tijd niets in. Hoogstens wat loden balletjes om het gewicht wat te verzwaren. Het ging er hoofdzakelijk om dat de projectielen door de bepantsering heen konden slaan. Pas later ging men er springstof aan toevoegen.

 

Zie ook de vorige parel aan de ketting!